Een levend museum belichten: hoe Additive ‘Our Wondrous Planet’ tot leven bracht

Over Additive

Additive werd in 2013 opgericht door twee lichtontwerpers in de toneelwereld: Shaw en zijn zakenpartner Paul Lim. Allebei verdienden ze hun sporen in de wereld van hedendaagse dans, drama, circus en live events.

Het bedrijf is nu actief in theater, events, museumbelichting en openbare kunst. Hun klein kernteam vullen ze naargelang het project aan met een flexibel netwerk van ontwerpers en techniekers. Shaw en Lim werken samen aan het concept en de verschillende ontwerpfasen, voor de oplevering worden de rollen opgesplitst. Shaw focust op het artistieke en de documentatie terwijl Lim zich ontfermt over de technische oplevering en de budgetten.

Het project: Our Wondrous Planet

Die mix van creatief en technisch denken stond ook centraal bij Our Wondrous Planet, een permanente tentoonstelling in Melbourne Museum.

De galerij - 1800 vierkante meter groot - is een meeslepende verkenning van globale biodiversiteit, georganiseerd in vier biotopen: rif, bodem, regenwoud en ijs.

Bezoekers bewegen langs en door grootschalige projecties, interactieve media, tactische installaties en meer dan 800 diersoorten. Het museum wou hen een uitgebreide, sfeervolle en emotionele ervaring bieden, geen traditionele museumindeling met rijen en rijen glazen kasten.

Het museum haalde Additive aan boord om dat theatrale gevoel uit te werken. Het team van Shaw was verantwoordelijk voor het volledige ontwerp, conceptontwikkeling, gedetailleerde documentatie en installatie van de belichting. De uitdaging? Een lichtontwerp uitdenken dat dynamisch en expressief is en tegelijk aan de strikte eisen van het museum voldoet. Lux levels moeten sterk gecontroleerd worden, armaturen moeten gemakkelijk te onderhouden zijn op lange termijn, en elke beslissing moet genomen worden met het oog op een levensduur van 10 tot 15 jaar.

Vroeg samenwerken bespaart tijd en geld

Vroeg in het project samenwerken was cruciaal. Het team ruimtelijk ontwerp van het museum werkt voornamelijk in Rhino en een groot deel van het tentoonstellingsontwerp werd aangeleverd als gedetailleerde 3D-modellen in plaats van traditionele tekeningen. Additive zette die Rhino-modellen om naar Vectorworks met behoud van geometrie en texturen. Het museum deelde interne documenten, conserveringsrichtlijnen en evoluerende modellen, waardoor Shaw zijn team vroeg en vaak feedback kon geven.

De weerspiegelingen in de grote vitrines bleek al snel een zorg. Het museum zorgde daarom voor een volledige 3D-scan van Bong Su, een levensgrote olifant. Shaw gebruikte Vectorworks en Twinmotion om gedetailleerde renders en storyboards te produceren die meteen duidelijk maken hoe licht wordt weerspiegeld in de vitrines.

Het probleem werd dankzij de visualisaties meteen duidelijk: “Onze renders waren de trigger om te kiezen voor een hoogwaardiger, reflectiearm glas,” zegt Shaw. Zonder dit vroege werk aan het concept zouden problemen met de belichting de visie voor de ruimte in de weg staan.

In de ijsbiotoop volgende een andere uitdaging. Het museum wou een vloeiende kleurschakering doorheen de ruimte, maar een geverfde afwerking zou te duur en moeilijk te onderhouden zijn. Shaw koos daarom voor gobo’s om hetzelfde effect te creëren met licht. De oplossing zorgt voor de visuele impact die het museum zoekt en is tegelijkertijd flexibel en makkelijk in onderhoud, ook op lange termijn.

240 schitterende meters

Het zwevende myceliumnetwerk in de bodembiotoop was een van de meest complexe elementen in de tentoonstelling. De inspiratie hiervoor kwam van wortelsystemen van paddenstoelen en ondergrondse communicatienetwerken. Het idee evolueerde van eenvoudige schetsen naar een volledige lichtinstallatie gemaakt van LED-tape.

Shaw’s team werkte met 2D-concepten, 3D-modellen en renders om het pad van kabels, locaties van droppers, toegang voor onderhoud en de manier waarop licht en schaduw interageren in de ruimte te onderzoeken en bij te sturen. “We moesten dit volledig in 3D modelleren om goed te begrijpen waar alle kabels zouden lopen."

De finale installatie gebruikt ongeveer 240 meter COB pixeltape en vult het plafond met langzaam veranderende lichtpatronen.

Permanente installaties zorgen voor meer complexiteit

Permanente installaties vragen een compleet andere denkwijze dan theater of events, waar je meer werkt met tijdelijke installaties. Er is geen ruimte voor korte termijnoplossingen. De keuze van armaturen, controlesystemen, toegang, ventilatie en onderhoud moeten allemaal goed op voorhand onderzocht worden.

Shaw rekent niet alleen op Vectorworks als ontwerptool maar ook als communicatieplatform. Voor het interne team van Additive en het bredere projectteam. “Een permanente tentoonstelling dwingt je om alles meteen juist te doen. Over elk klein detail moet je nadenken,” zegt hij.

Vectorworks Spotlight als ontwerphub

Shaw gebruikte Vectorworks Spotlight van bij de eerste plannen tot productie en oplevering. Hij maakte gedetailleerde 2D- en 3D-tekeningen, schema’s en rapporten voor honderden armaturen over de vier biotopen heen. In totaal omvat de tentoonstelling ongeveer 530 galerijarmaturen, 380 vitrinearmaturen, 240 meter LED pixel tape en een breed scala aan geïntegreerde, van achteren verlichte elementen. Additive werkte voor de armaturen met 11 kerntypes. Reken je ook alle verschillende bevestigingsmethoden, accessoires en toepassingen mee, dan kom je op 70 verschillende types.

Documentatie die mee evolueert met het project

De structuur van de Vectorworks-bestanden evolueerde naarmate het project vorderde. Initieel was de galerij opgesplitst in meerdere projectbestanden zodat de verschillende biotopen tegelijkertijd ontwikkeld konden worden. Gedeelde referentiebestanden bevatten symbolen, stijlen voor zichtvensters en hulpmiddelen, zodat veranderingen meteen in alle tekeningen doorgevoerd worden. Later, tijdens de opbouw, werd alles geconsolideerd in één projectbestand om alles vlot te coördineren.

Hoe dichter het team bij de installatie kwam, hoe gedetailleerder de documentatie werd. Verlichtingsarmaturen kregen aangepaste records om accessoires, veiligheidskabels en montagevereisten te registreren zonder de tekening te zwaar te maken. Gegevenslabels vervingen op veel plekken traditionele labellegendes, waardoor ontwerpers informatie zoals armatuurtype, focuspunt, toepassing en hoogte exact daar konden plaatsen waar de installateurs ze nodig hebben. Focuspunten speelden daarbij een belangrijke rol, zowel bij het sturen van de ontwerpintentie als bij het richten en controleren op locatie.

Maatwerk betekent meer om rekening mee te houden

Additive moest de verlichting integreren in schrijnwerk en speciaal voor de tentoonstelling op maat gebouwde elementen. Die specificiteit zorgde voor meerdere tekenronden en nauwe communicatie met producenten om problemen rond toegang, ventilatie en onderhoud op te lossen. Vectorworks was de gedeelde taal die iedereen - van ontwerpers over techniekers tot aannemers - vertelde waar armaturen precies moesten komen en hoe het onderhoud in de komende jaren moet verlopen.

Visualisatie verkoopt ideeën

Shaw koppelt Vectorworks aan Twinmotion voor snelle renders en walkthroughs voor klanten. Om het gedrag van de verlichting in detail te bestuderen kiest hij voor Renderworks, ingebouwd in Vectorworks. Met die combinatie kan het team snel schakelen, zonder in te boeten op technische precisie.

Tijd bespaard is geld verdiend

De tijd die ze uitspaarden door in Vectorworks te werken was volgens Shaw cruciaal voor het succes van het project. HIj schat dat de software 15 tot 20 uur per week bespaart voor twee à drie collega’s in vergelijking met de workflows in AutoCAD. En dat is enkel nog maar tijdens de ontwerpfase. Geautomatiseerde data, consistente zichtvensterstijlen en goed georganiseerde projectbestanden zorgden voor een vlotte installatie en de nodige bewegingsruimte wanneer de omstandigheden tijdens de opbouw veranderden. 

Tegen de tijd dat Our Wondrous Planet opende, was Vectorworks al meer geworden dan een ontwerptool. Belangrijke museummedewerkers begonnen aan hun volgende uitdaging, waardoor de gedetailleerde as-built documentatie die Additive maakte nu essentieel is om de nodige kennis te bewaren en het onderhoud op lange termijn te ondersteunen.

Een nieuw tijdperk voor Additive

Voor Shaw vertegenwoordigt dit project zowel een mijlpaal als een verandering van richting voor zichzelf en zijn bedrijf. Additive beweegt nog meer naar permanente installaties en musea, en het bevestigt de waarde van ‘theatraal denken’ in een nieuwe context.

“Wees niet bang om toe te passen wat je kent en weet,” zegt hij. “Als iets werkt in theater, kan het overal werken. Je moet gewoon doorduwen, deftig documenteren en blijven gaan.”